Агар шумо намунаи норозигӣ ба фармони суд ҷустуҷӯ кунед, аксаран саҳифаҳои русӣ ё ӯзбекӣ мебароянд, ки ба қонуни Тоҷикистон дахл надоранд. Хабари хуш ин аст: қонуни мо барои норозигӣ шакли мураккаб талаб намекунад. Кифоя аст, ки он хаттӣ бошад, ба ҳамон суд супорида шавад ва дар даҳ рӯз аз рӯзи гирифтани фармон расад. Дар поён мефаҳмед, ки дар матн чӣ бояд бошад ва чӣ лозим нест.
Оё намунаи расмии норозигӣ ҳаст?
Не. Бланки давлатии норозигӣ вуҷуд надорад. Дар бахши «Намунаҳои ҳуҷҷатҳо»-и сомонаи судҳо намунаи норозигӣ ба фармон нест. Қонун танҳо як талаб дорад: қарздор ҳуқуқ дорад дар мӯҳлати даҳ рӯз аз рӯзи гирифтани фармон норозигии худро дар шакли хаттӣ ба суд пешниҳод кунад (қисми 1 моддаи 131).
Боби 11 Кодекс дар бораи сабаб, далел, ҳисобот ё имзои адвокат ҳеҷ чиз намегӯяд. Қисми 1 моддаи 132 бекоркуниро ҳамчун ӯҳдадории судя ифода мекунад: агар норозигӣ дар мӯҳлат ворид гардад, судя фармонро бо қабули таъинот бекор мекунад. Ба судя баҳо додани сабабҳои шумо супорида нашудааст. Яъне норозигӣ бе нишон додани сабаб ҳам кор мекунад.
Агар ҳанӯз боварӣ надоред, ки дар дасти шумо маҳз фармони суд аст, аввал мақолаи фарқи фармони суд, ҳалнома ва навиштаҷоти нотариус-ро хонед. Норозигӣ танҳо ба фармони суд дахл дорад.
Дар норозигӣ чӣ бояд бошад
Қонун рӯйхати қатъии маълумотро намедиҳад, вале дар амал судя ва девонхонаи суд бояд фавран фаҳманд, ки норозигӣ ба кадом парванда дахл дорад. Қариб ҳамаи маълумот дар худи фармон навишта шудааст — онро аз нав ҷустуҷӯ кардан лозим нест.
| Чӣ навиштан | Аз куҷо гирифтан | Дар амал |
|---|---|---|
| Номи суд | Сарлавҳаи фармон (суди шаҳр ё ноҳия) | Ҳатман нависед |
| Рақами парванда | Сарлавҳа ё сатри аввали фармон | Ҳатман нависед |
| Санаи фармон | Сатри аввал, дар назди рақами парванда | Ҳатман нависед |
| Ситонанда | Матни фармон: «аз рӯи аризаи …» | Ҳатман нависед |
| Қарздор — ному насаб ва суроға | Матни фармон; суроғаи ҳозираи худатон | Ҳатман нависед |
| Маблағи ситонидашаванда | Қисми ҳалкунандаи фармон | Тавсия дода мешавад |
| Санаи гирифтани фармон | Конверт ё огоҳиномаи супоридан | Тавсия дода мешавад |
| Ҷумлаи норозигӣ ва хоҳиши бекор кардан | Худатон менависед | Ҳатман нависед |
| Ҷой, сана ва имзои дастӣ | Худатон менависед | Ҳатман нависед |
Телефон ва санаи таваллудро метавонед илова кунед — ин барои девонхона қулай аст, вале қонун талаб намекунад. Санаи гирифтани фармон ҳам ҳатмӣ нест, лекин он нишон медиҳад, ки шумо мӯҳлатро риоя кардаед.
Намунаи норозигӣ ба фармони суд: матни кӯтоҳ
Дар поён сохтори соддаи норозигӣ оварда шудааст. Ҷойҳои дар қавсайни квадратӣ бударо бо маълумоти фармони худ иваз кунед. Ин намунаи умумист, на ҳуҷҷати тайёр барои парвандаи шумо.
Ба [номи суд аз сарлавҳаи фармон]
[суроғаи суд]
Қарздор: [ному насаб], [суроғаи истиқомат]
Ситонанда: [номи ситонанда]
НОРОЗИГӢ
оид ба иҷрои фармони суд № [рақами парванда] аз [санаи фармон]
Аз ҷониби [номи суд] аз рӯи аризаи [ситонанда] фармони суд № [рақам] аз [сана] оид ба ситонидани маблағи [маблағ] аз ман қабул карда шудааст. Фармони мазкур [санаи гирифтан] ба ман супорида шудааст.
Бо иҷрои фармони суд ва бо талаботи ситонанда ман розӣ нестам. Мутобиқи моддаҳои 131 ва 132 Кодекси мурофиавии граждании Ҷумҳурии Тоҷикистон,
ХОҲИШ МЕКУНАМ: фармони суд № [рақам] аз [сана]-ро бекор намоед.
Замима: нусхаи фармони суд.
[шаҳр], [сана]
____________ / [ному насаб]
Ба ҷумлаи «ман розӣ нестам» шарҳ илова кардан шарт нест. Агар хоҳед, метавонед кӯтоҳ нависед, ки бо кадом қисм розӣ нестед — масалан, бо фоизҳо ё ноустуворона. Вале ҳар далеле, ки менависед, бояд дуруст бошад: онҳо баъдтар дар мурофиаи даъвоӣ, агар ситонанда ба суд муроҷиат кунад, ба кор меоянд.
Чаро намунаҳои русӣ мувофиқ нестанд
Аксари намунаҳое, ки дар интернет бо калимаи «судебный приказ» пайдо мешаванд, барои Федератсияи Россия навишта шудаанд. Онҳо ба кодекси дигари мурофиавӣ ишора мекунанд, мӯҳлатҳои дигар ва судҳои дигарро номбар мекунанд — масалан, «мировой судья», ки дар низоми судии Тоҷикистон вуҷуд надорад.
- Қонуни дигар. Ишора ба моддаҳои кодекси хориҷӣ барои суди Тоҷикистон асоси ҳуқуқӣ нест ва судяро ба иштибоҳ меандозад.
- Суди дигар. Дар Тоҷикистон фармонро суди шаҳр ё ноҳия қабул мекунад, ва норозигӣ ба ҳамон суд супорида мешавад.
- Мӯҳлати дигар. Мӯҳлат ва тартиби ҳисоби онро аз қонуни Тоҷикистон гиред, на аз намунаи хориҷӣ.
- Забон. Мурофиаи судӣ бо забони давлатӣ ё бо забони аксарияти аҳолии маҳал бурда мешавад (қисми 1 моддаи 10). Норозигӣ бо забони тоҷикӣ — интихоби бехатар; агар суди маҳалли шумо бо забони дигар кор кунад, дар девонхона пурсед.
Хатоҳои маъмул дар норозигӣ
Норозигии кӯтоҳу дуруст аз матни дарози пур аз хато беҳтар аст. Ин хатоҳо бештар вомехӯранд:
- Рақами парванда ё санаи фармон нодуруст. Рақамро аз фармон ҳарф ба ҳарф нависед — бе он ҳуҷҷатро ба парвандаи лозимӣ пайваст кардан душвор аст.
- Суди дигар. Норозигиро ба суди болоӣ ё ба иҷрочӣ фиристодан мӯҳлатро нигоҳ намедорад. Ба ҳамон суде супоред, ки номаш дар сарлавҳаи фармон аст.
- Имзо нест. Ҳуҷҷатро бо дасти худ имзо кунед ва ному насабро дар назди имзо нависед.
- Як нусха. Ду нусха чоп кунед: якеро ба суд медиҳед, дар дигаре девонхона санаи қабулро қайд мекунад.
- Интизори «намунаи комил». Рӯзҳо барои ҷустуҷӯи бланк сарф мешаванд, ки умуман вуҷуд надорад. Шакли хаттӣ кифоя аст.
- Супоридани норозигӣ ба фармон дар бораи молу мулки гаравӣ. Фармон дар бораи супоридани молу мулки гаравӣ (гарав, ломбард) бо норозигӣ бекор намешавад — танҳо бо даъвои қарздор дар ҳамон даҳ рӯз. Дар ин ҳолат фавран ба ҳуқуқшинос муроҷиат кунед.
Баъд аз навиштан: имзо, ду нусха ва супоридан
Боҷи давлатӣ барои норозигӣ аз қарздор ситонида намешавад — боҷро танҳо ситонанда ҳангоми пешниҳоди ариза дар бораи фармон мепардозад (қисми 2 моддаи 125). Агар даҳ рӯз аллакай гузашта бошад, намуна дигар кумак намекунад: бинед, ки агар мӯҳлати норозигӣ гузашта бошад, чӣ кор кардан мумкин аст.
Агар намунаи норозигӣ ба фармони суд барои шумо ҳоло ҳам душвор менамояд, роҳи кӯтоҳтар ҳаст: норозигиро аз сурати фармон тайёр кунед. Маълумоти суд, парванда, ситонанда ва маблағ худкор хонда мешаванд, шумо онҳоро дар экран месанҷед ва ҳуҷҷатро барои имзо ва супоридан мегиред. Барои манзараи пурра, ки аз лаҳзаи гирифтани конверт чӣ бояд кард, мақолаи фармони суд гирифтам — чӣ кор кунам-ро хонед.